สมุนไพรไทยน่ารู้

สมุนไพรไทยน่ารู้

ท่ามกลางภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยที่สืบทอดกันมายาวนาน “สมุนไพร” ถือเป็นหัวใจสำคัญในการดูแลสุขภาพของคนไทยมาแต่โบราณ หนึ่งในสมุนไพรที่มีบทบาทโดดเด่นและถูกนำมาใช้ทั้งรับประทานและใช้ภายนอกอย่างแพร่หลาย คือ ไพล สมุนไพรพื้นบ้านที่มีสรรพคุณด้านการบรรเทาอาการปวด ลดการอักเสบ และฟื้นฟูระบบกล้ามเนื้อ ด้วยคุณค่าทั้งจากตำรายาไทยและงานวิจัยสมัยใหม่ ไพลจึงยังคงเป็นสมุนไพรสำคัญที่ได้รับความนิยมและถูกนำมาประยุกต์ใช้ในงานดูแลสุขภาพอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน

ชื่อสมุนไพร ไพล

สารสำคัญ : ส่วนเหง้า สารออกฤทธิ์ทางชีวภาพที่สาคัญในเหง้าไพล ได้แก่ (E)-1-(3,4-dimethoxyphenyl) butadiene (DMPBD), เคอร์คิวมิน (curcumin), สารกลุ่ม เคอร์คูมินอยด์ (curcuminoids) ได้แก่ cassumunarins กลุ่มสารน้ามันหอมระเหย ได้แก่ sabinene, terpinene, terpinen-4-ol ซึ่งสารสาคัญต่างๆ มีฤทธิ์ต้านการอักเสบ บรรเทาอาการปวด ต้านเชื้อรา แบคทีเรีย ฤทธิ์ชาเฉพาะที่ ฤทธิ์ต้านฮิสตามีน เป็นต้น ทาให้มีการนาเหง้าไพลไปใช้ทางยาอย่างหลากหลาย (คณาทิพย์ สิงห์สาย และคณะ,2565)

สรรพคุณ:
           ตำรายาไทย: เหง้า ขับระดูสตรี แก้ฟกช้ำ เคล็ดบวม ขับลมในลำไส้ ขับระดู แก้จุกเสียด แก้ปวดท้อง บิดเป็นมูกเลือด ช่วยสมานแผล ขับลม แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ แก้ปวดท้อง แก้ท้องผูก แก้เคล็ดขัดยอก ข้อเท้า สมานแผล แก้ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ และใช้ต้มน้ำอาบหลังคลอด รักษาอาการปวดเมื่อย  เคล็ดขัดยอก  ฟกช้ำ  ลดอาการอักเสบ เส้นตึงและลดอาการปวด

หัตถการในคลินิกจีเวลเนส ที่ใช้สมุนไพร ไพล มาใช้ในการรักษา :

หัตถการกักน้ำมัน คือ เป็นหัตถการหนึ่งที่นำมาใช้ในการรักษาอาการทางระบบกระดูกและกล้ามเนื้อทางการแพทย์แผนไทย มีผลในการรักษาและบรรเทาอาการปวด เนื่องจากความร้อนจากน้ำมันยาที่อุ่นมีผลต่อการคลายตัวของกล้ามเนื้อผ่านประสาทรับความรู้สึกส่วนปลายและกระตุ้นการขยายตัวของหลอดเลือด ทำให้ส่งเสริมการไหลเวียนเลือดของตำแหน่งที่มีอาการ อีกทั้งน้ำมันยาสามารถซึมเข้าสู่ชั้นผิวและเนื้อเยื่อบริเวณที่มีอาการโดยตรง ทำให้ลดความตึงตัวของกล้ามเนื้อและข้อต่อ ช่วยบรรเทาอาการปวด บวม อักเสบได้

หัตถการเผายา คือ ศาสตร์การแพทย์แผนไทยที่ช่วยเพิ่มธาตุไฟ บรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ แน่นท้อง ปวดประจำเดือน และปวดกล้ามเนื้อเรื้อรัง โดยใช้สมุนไพรฤทธิ์ร้อนวางบนหน้าท้องหรือบริเวณที่มีอาการ แล้วจุดไฟเผาผ่านผ้าหุ้มเพื่อกระจายลมและเพิ่มการไหลเวียนเลือด

เอกสารอ้างอิง:

ฐานข้อมูลเครื่องยาไทย คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. ไพล, [ออนไลน์]. 2026, แหล่งที่มา: https://phar.ubu.ac.th/herb-DetailThaicrudedrug/96, [11 ก.พ. 2569]. 

ฐานข้อมูลสมุนไพรไทยเขตอีสานใต้ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. ไพล, [ออนไลน์]. 2026, แหล่งที่มา: https://phar.ubu.ac.th/herb-DetailPhargarden/192, [11 ก.พ. 2569]. 

หัตถการกักน้ำมันร้อน (Oil poultice) ทางการแพทย์แผนไทย คณะการแพทย์แผนไทย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ , [ออนไลน์].2026, แหล่งที่มา: https://www.ttmed.psu.ac.th/th/blog/325,[11 ก.พ. 2569]